經號:   
   (SN.3.21 更新)
3.第三品
相應部3相應21經/人經(憍薩羅相應/有偈篇/祇夜)(莊春江譯)
  起源於舍衛城。
  那時,憍薩羅國波斯匿王去見世尊。抵達後,向世尊問訊,接著在一旁坐下。在一旁坐好後,世尊對憍薩羅國波斯匿王這麼說:
  「大王!現在世間中存在這四種人,哪四種呢?從闇黑到闇黑、從闇黑到光明、從光明到闇黑、從光明到光明。
  大王!人是如何從闇黑到闇黑呢?大王!這裡,某人被再生於卑賤家:旃陀羅家,或竹匠家,或獵人家,或車匠家,或清垃圾家;貧窮、少食物飲料、生活困難,在那裡,糧食、衣物被困難地得到;他是醜陋的、醜惡的、矮小的、滿身疾病的:瞎一眼或手彎曲畸形、跛腳、癱瘓,非食物、飲料、衣物、交通工具、花環、香料、塗油、臥床、房舍、燈燭之獲得者,他以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行後,以身體的崩解,死後往生到苦界惡趣下界、地獄。大王!猶如男子會從黑暗走到黑暗,或會從闇黑走到闇黑,或會從血垢走到血垢,大王!我說這個人就像這樣,大王!這樣的人是從闇黑到闇黑。
  大王!人是如何從闇黑到光明呢?大王!這裡,某人被再生於卑賤家:旃陀羅家,或竹匠家,或獵人家,或車匠家,或清垃圾家;貧窮、少食物飲料、生活困難,在那裡,糧食、衣物被困難地得到;他是醜陋的、醜惡的、矮小的、滿身疾病的:瞎一眼或手彎曲畸形、跛腳、癱瘓,非食物、飲料、衣物、交通工具、花環、香料、塗油、臥床、房舍、燈燭之獲得者,他以身行善行,以語行善行,以意行善行後,以身體的崩解,死後往生到善趣、天界。大王!猶如男子會從地上登上轎子,或會從轎子登上馬背,或會從馬背登上象背,或會從象背登上高樓,大王!我說這個人就像這樣,大王!這樣的人是從闇黑到光明。
  大王!人是如何從光明到闇黑呢?大王!這裡,某人被再生於高貴家:大財富剎帝利家,或大財富婆羅門家,或大財富屋主家;富有、大富、大財富、多金銀、多財產資具、多財穀;他是英俊的、好看的、端正的、具備最美的容色,食物、飲料、衣物、交通工具、花環、香料、塗油、臥床、房舍、燈燭之獲得者,他以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行後,以身體的崩解,死後往生到苦界、惡趣、下界、地獄。大王!猶如男子會從高樓下到象背,或會從象背下到馬背,或會從馬背下到轎子,或會從轎子下到地上,或會從地上進入黑暗,大王!我說這個人就像這樣,大王!這樣的人是從光明到闇黑。
  大王!人是如何從光明到光明呢?大王!這裡,某人被再生於高貴家:大財富剎帝利家,或大財富婆羅門家,或大財富屋主家;富有、大富、大財富、多金銀、多財產資具、多財穀;他是英俊的、好看的、端正的、具備最美的容色,食物、飲料、衣物、交通工具、花環、香料、塗油、臥床、房舍、燈燭之獲得者,他以身行善行,以語行善行,以意行善行後,以身體的崩解,死後往生到善趣、天界。大王!猶如男子會從轎子移到轎子,或會從馬背移到馬背,或會從象背移到象背,或會從高樓移到高樓,大王!我說這個人就像這樣,大王!這樣的人是從光明到光明。
  大王!這些是現在世間中存在的四種人。」
  這就是世尊所說。……(中略)
  「國王!貧窮、無信、慳吝的男子,
   小氣、惡意向、邪見、無敬意。
   對沙門婆羅門或其他乞食流浪者,
   辱駡、口出惡言,他是虛無論者、惱害者,
   當給與乞求食物者時,他制止。
   國王!像那樣的男子,人們的王!他死時,
   到恐怖地獄,從闇黑到闇黑。
   國王!貧窮、有信、不慳吝的男子,
   他以最上的意向施與,意不混亂的人。
   對沙門、婆羅門或其他乞食流浪者,
   起立、問訊,學以正行,
   當給與乞求食物者時,他不制止。
   國王!像那樣的男子,人們的王!他死時,
   到三十三天處,從闇黑到光明。
   國王!如果富裕、無信、慳吝的男子,
   小氣、惡意向、邪見、無敬意。
   對沙門、婆羅門或其他乞食流浪者,
   辱駡、口出惡言,他是虛無論者、惱害者,
   當給與乞求食物者時,他制止。
   國王!像那樣的男子,人們的王!他死時,
   到恐怖地獄,從光明到闇黑。
   國王!如果富裕、有信、不慳吝的男子,
   他以最上的意向施與,意不混亂的人。
   對沙門、婆羅門或其他乞食流浪者,
   起立、問訊,學以正行,
   當給與乞求食物者時,他不制止。
   國王!像那樣的男子,人們的王!他死時,
   到三十三天處,從光明到光明。」
3. Tatiyavaggo
SN.3.21/(1). Puggalasuttaṃ
   132. Sāvatthinidānaṃ Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca– “cattārome, mahārāja, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Tamotamaparāyano, tamojotiparāyano, jotitamaparāyano, jotijotiparāyano”.
   “Kathañca, mahārāja puggalo tamotamaparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.
   “Seyyathāpi, mahārāja puriso andhakārā vā andhakāraṃ gaccheyya, tamā vā tamaṃ gaccheyya, lohitamalā vā lohitamalaṃ gaccheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamotamaparāyano hoti.
   “Kathañca, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca kho hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho, kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.
   “Seyyathāpi, mahārāja, puriso pathaviyā vā pallaṅkaṃ āroheyya, pallaṅkā vā assapiṭṭhiṃ āroheyya, assapiṭṭhiyā vā hatthikkhandhaṃ āroheyya, hatthikkhandhā vā pāsādaṃ āroheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti.
   “Kathañca, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti? Idha mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.
   “Seyyathāpi, mahārāja, puriso pāsādā vā hatthikkhandhaṃ oroheyya, hatthikkhandhā vā assapiṭṭhiṃ oroheyya, assapiṭṭhiyā vā pallaṅkaṃ oroheyya, pallaṅkā vā pathaviṃ oroheyya, pathaviyā vā andhakāraṃ paviseyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti.
   “Kathañca, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.
   “Seyyathāpi, mahārāja, puriso pallaṅkā vā pallaṅkaṃ saṅkameyya, assapiṭṭhiyā vā assapiṭṭhiṃ saṅkameyya, hatthikkhandhā vā hatthikkhandhaṃ saṅkameyya, pāsādā vā pāsādaṃ saṅkameyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti. Ime kho, mahārāja, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin”ti. Idamavoca …pe…
   “Daliddo puriso rāja, assaddho hoti maccharī;
   Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro.
   “Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;
   Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako.
   “Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ;
   Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa.
   Upeti nirayaṃ ghoraṃ, tamotamaparāyano.
   “Daliddo puriso rāja, saddho hoti amaccharī;
   Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro.
   “Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;
   Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati.
   “Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ;
   Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa.
   Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, tamojotiparāyano.
   “Aḍḍho ce puriso rāja, assaddho hoti maccharī.
   Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro.
   “Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;
   Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako.
   “Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ;
   Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa.
   Upeti nirayaṃ ghoraṃ, jotitamaparāyano.
   “Aḍḍho ce puriso rāja, saddho hoti amaccharī;
   Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro.
   “Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;
   Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati.
   “Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ;
   Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa.
   Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, jotijotiparāyano”ti.
漢巴經文比對(莊春江作):